E
Engin Demirci
Guest
Yardımlaşma ve Dayanışma Faaliyetlerinin Toplumsal Birliğe Etkisi İfografik Ders Notu
https://drive.google.com/file/d/1duNChaqrAhhuwFkDlAO-gUCJAPRvmrid/view?usp=sharing
https://files.speakerdeck.com/prese...80de65cb55ba11e7/YARDIMLAŞMA_VE_DAYANIŞMA.pdf
5. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERS NOTLARI
ÜNİTE: BİRLİKTE YAŞAMAK
KONU: YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA FAALİYETLERİNİN TOPLUMSAL BİRLİĞE ETKİSİ
KAZANIMLAR
SB.5.1.3. Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme.
Öğrenme Çıktıları:
- Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerini sorgular.
- Birlikte çalışabileceği grup üyeleriyle iletişim kurar.
- Yardımlaşma ve dayanışma faaliyetleri için görev paylaşımında bulunur.
- Yardımlaşma ve dayanışma faaliyetleri için fikir üretir.
- Üretilen fikirleri müzakere eder.
- Üretilen fikri uygulamak için eyleme geçer.
I. YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA KAVRAMLARI
A. Tanımlar
- Yardımlaşma: Bireylerin farklı konularda birbirine destek olmasına ve ortak sorunları birlikte çözmesine denir. Bir kişinin tek başına yapamayacağı bir işi başkalarıyla birlikte yapması veya ihtiyaç duyduğu konuda destek almasıdır.
- Dayanışma: Bir topluluğu oluşturan bireylerin duygusal, düşünsel ve ortak hedeflerde birbirine bağlanmasıdır. Dayanışmada ortak sorumluluk ve birlik ruhu ön plandadır.
B. Güncel Örnekler
- Yardımlaşma Örneği: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde, sivil toplum kuruluşlarının olay yerine giderek depremzedelerin barınma ve beslenme gibi temel ihtiyaçlarını karşılaması.
- Dayanışma Örneği: Adana’nın kırsal mahallelerinde komşuların, salçalık biberleri birlikte temizleyerek salça yapma faaliyetinde bulunması.
C. Yardımlaşma ve Dayanışmanın Faydaları
- Toplumda yardımsever bireylerin yetişmesini sağlar.
- Problemlerin çözümünü kolaylaştırır.
- Toplumsal barışa katkıda bulunur.
- Kardeşlik ve dostluk duygularını geliştirir.
- Birlik ve beraberlik duygusunu güçlendirir.
- Beraber başarıyı getirir.
II. TARİHİMİZDEN YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA ÖRNEKLERİ
Türk toplumu, geçmişten bugüne yardımlaşma ve dayanışma kültürünü farklı uygulamalarla yaşatmıştır. Bu uygulamaların ortak noktası; yardımı alanın onurunu incitmeden, gizlilik ve adalet ilkeleriyle ihtiyaç sahiplerine destek olunmasıdır.
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Sadaka Taşı | Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde meydanlara, cami ve çeşme yanlarına konan taşlardır. Hayırseverler para bırakır, ihtiyaç sahipleri gece kimsesizce ihtiyacı kadarını alırdı. |
| Zimem Defteri | Osmanlı’da varlıklı kişilerin, bakkal ve manavlardaki borç defterlerine bakarak fakirlerin borçlarını gizlice ödediği uygulamadır. |
| Askıda Ekmek | Fırından ekmek alan kişinin, fazladan ücret ödeyerek bir ekmeği “askıda” bırakması ve bunun ihtiyaç sahibi tarafından alınmasıdır. |
| İmece | Köylerde tarlaların sürülmesi, ev yapılması, hasat gibi büyük emek isteyen işlerin komşular tarafından ücretsiz ve birlikte yapılmasıdır. |
| Tekalif-i Millîye Emirleri | Millî Mücadele Dönemi’nde Mustafa Kemal Paşa tarafından yayımlanan emirlerle halktan yiyecek, giyecek ve cephane toplanarak ordunun desteklenmesidir. |
Önemli Not: Tüm bu tarihî örneklerde ortak nokta, yardımın karşılıksız ve çoğu zaman gizlilik içinde yapılmasıdır. Bu durum, yardım alan kişinin onurunu korur.
III. SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI (STK) VE KAMU KURUMLARI
A. Sivil Toplum Kuruluşu (STK) Nedir?
Sivil toplum kuruluşları; devletin dışında, gönüllülük esasına dayalı olarak toplum yararına çalışan, kâr amacı gütmeyen kuruluşlardır. Amaçları toplumsal dayanışmayı, yardımlaşmayı, çevreyi ve insan haklarını korumaktır.
B. Önemli Kuruluşlar ve Faaliyet Alanları
| Kuruluş | Faaliyet Alanı |
|---|---|
| Türk Kızılayı | Afetlerde çadır, yiyecek, ilaç ulaştırır; kan bağışı toplar, göç ve mültecilere yardım eder. “2. El Tekstil” projesiyle geri dönüşüm gelirini yardıma dönüştürür. |
| AFAD | Deprem, sel, yangın gibi doğal afetlerde arama-kurtarma ve koordinasyon çalışmalarını yürütür. |
| LÖSEV | Lösemili ve kan hastası çocuklar ile ailelerine sağlık, eğitim ve maddi destek sağlar. |
| TEMA Vakfı | Toprak erozyonuyla mücadele ve çevre bilinci için fidan dikimi ile eğitim çalışmaları yapar. |
| AKUT | Sel, kaza ve deprem gibi durumlarda gönüllü arama-kurtarma desteği sağlar. |
| Yeşilay | Sigara, kumar ve alkol bağımlılığını önlemek amacıyla çalışır. |
| Darülaceze | Din, dil, ırk ayrımı yapmadan muhtaç insanlara barınma, sağlık ve beslenme desteği sağlar. |
| Belediyeler ve Vakıflar | Giysi, gıda ve burs destekleri sağlar. |
| Okullar | Öğrenciler sosyal sorumluluk projeleriyle yardım kampanyaları düzenler. |
Önemli Not: Kamu kurum ve kuruluşları ülkemizin her yerinde faaliyet gösterir. Sivil toplum kuruluşları ise kurulduğu bölgedeki çalışmaların yanı sıra ülke genelinde de faaliyet yürütür. Ayrıca ALO 144 Sosyal Yardım Hattı, muhtaç vatandaşların yardım hizmetlerine ücretsiz olarak erişebilmesini sağlar.
IV. SINIFTA EYLEME GEÇİYORUZ: YARDIMLAŞMA PROJESİ PLANLAMA
Bu kazanımın asıl amacı, yardımlaşma ve dayanışmayı sadece öğrenmek değil, bizzat uygulamaktır. Bir yardımlaşma/dayanışma projesi planlamak için aşağıdaki beş adım izlenir:
- SORGULA: Okulumuzda veya çevremizde hangi yardımlaşma/dayanışma ihtiyacı var? (Örn: ihtiyaç sahibi öğrenciler, hayvan barınakları, yaşlılar, deprem bölgesi). Bu ihtiyaç birlikte tartışılarak belirlenir.
- İLETİŞİM KUR: Grup arkadaşlarıyla bir araya gelinir; kimin hangi konuda istekli ve yetenekli olduğu konuşulur. Herkesin fikrini rahatça söyleyebileceği bir ortam oluşturulur.
- FİKİR ÜRET: “Askıda kalem”, “kitap bağışı kutusu”, “yaşlılara mektup yazma”, “okul bahçesinde fidan dikimi” gibi farklı proje fikirleri önerilir. Beyin fırtınası yapılır.
- MÜZAKERE ET: Önerilen fikirler birlikte değerlendirilir: Hangisi daha kolay uygulanır? Hangisi daha fazla kişiye fayda sağlar? Oylama veya tartışma yoluyla en uygun fikirde karar kılınır.
- GÖREV PAYLAŞ ve EYLEME GEÇ: Belirlenen projeyi gerçekleştirmek için grup içinde görev dağılımı yapılır ve proje uygulanır.
Proje Görev ve Sorumluluk Dağılımı
| Görev / Rol | Sorumluluk |
|---|---|
| Proje Sözcüsü | Grubun fikrini sınıfa ve öğretmene anlatır, iletişimi koordine eder. |
| Malzeme Sorumlusu | Proje için gerekli araç-gereci (kutu, afiş kağıdı, kalem vb.) listeler ve temin eder. |
| Tasarım Sorumlusu | Afiş, pano veya duyuru gibi görsel materyalleri hazırlar. |
| Süreç Takip Sorumlusu | Projenin zaman planına uyulup uyulmadığını kontrol eder, ilerlemeyi not eder. |
| Sunum Sorumlusu | Tamamlanan projeyi sınıfa veya okula sunar, sonuçları paylaşır. |
V. UYGULAMA ETKİNLİĞİ: PROJE PLANIMI HAZIRLIYORUM
Yönerge: Grubunla aşağıdaki soruları cevaplayarak kendi yardımlaşma projenizi planlayınız.
- Çevremizde hangi yardımlaşma/dayanışma ihtiyacını fark ediyoruz?
- Bu ihtiyaca yönelik en az iki proje fikri yazınız.
- Grup içinde tartışarak hangi fikri uygulayacağınıza karar verin ve nedenini açıklayın.
- Her grup üyesine bir görev belirleyip yukarıdaki “Proje Görev ve Sorumluluk Dağılımı” tablosunu kendi projenize göre doldurun.
- Projenizi uygulamak için ilk adımı bu hafta içinde atın ve sonucu sınıfla paylaşın.
VI. ÜNİTE ÖZETİ – AKLINDA KALSIN!
- Yardımlaşma, bireylerin birbirine destek olarak ortak sorunları çözmesidir; dayanışma ise ortak hedefler etrafında duygusal ve düşünsel bağ kurmaktır.
- Sadaka taşı, zimem defteri, askıda ekmek ve imece; tarihimizdeki gizli ve onurlu yardımlaşma örnekleridir.
- Tekalif-i Millîye Emirleri, millî dayanışmanın Kurtuluş Savaşı’ndaki en güçlü örneğidir.
- Kızılay, AFAD, LÖSEV, TEMA, AKUT gibi STK’lar toplumsal dayanışmayı kurumsal düzeyde sürdürür.
- Toplumsal birliği güçlendirmek için fikir üretmek yetmez; iletişim kurmak, görev paylaşmak, müzakere etmek ve eyleme geçmek gerekir.
Hazırlayan: Engin DEMİRCİ | Sosyal Bilgiler Öğretmeni
Okumaya devam et...